manastir Žiča

 

  Zadužbina je kralja Stefana Prvovenčanog. Gradnja glavne manastirske crkve posvećene Hristovom Vaznesenju započeta je oko 1206. godine, a završena pre 1217. godine, kada je ktitor dobio kraljevsku krunu iz Rima. Ovde je Sv. Sava, kao prvi arhiepiskop nezavisne srpske crkve, koja je stekla samostalnost 1219. godine, postavio sedište srpske crkve, krunisao svog brata za kralja i posvetio episkope novoosnovanih eparhija. Tu su krunisani i Stefanovi naslednici, sinovi Radoslav i Vladislav, rukopoložen je arhiepiskop Arsenije, prvi naslednik Sv. Save na celu srpske crkve. Kada je sredinom 13. veka arhiepiskopski presto iz Žiče premešten u Pećku patrijaršiju, Žića nije izgubila svoj ugled, vec je on porastao, naročito u vreme pred gubitak srpske nezavisnosti kada su u njoj boravili velikodostojnici Srpske crkve. Krajem 13. veka manastir je stradao i pocetkom sledećeg veka obnavlja ga kralj Milutin.
          U vreme turske vlasti manastir Žiča je nekoliko puta opustošen i obnavljan, a današnji izgled rezultat je velikih restauratorskih zahvata između 1925. i 1935. godine i krajem osamdesetih godina.Žica je zahvaljujuci činjenici da je bila sedište arhiepiskopije značajno uticala na kasnije spomenike raške škole, otvarajuci put svetogorskim uticajima. Istočno od glavnog manastirskog hrama nalazi se crkva Sv. Teodora Tirona i Teodora Stratilata, iz 14. veka, jedina još očuvana građevina srednjovekovnog manastirskog kompleksa, jednostavne arhitekture i plemenitih proporcija, obnovljena krajem 18. veka.